Uzmanlar, anne ve babalara çocuk yetiştirme sürecinde önerilerde bulunduğunda, başka bir sıkıntı daha gündeme geliyor: Acaba öneriler, anne ve baba tarafından direkt olarak, olduğu gibi algılandı mı? Yoksa, bugüne kadar getirdikleri birikimin de etkisiyle, her anne ve baba bu önerilerden kendine göre mi sonuçlar çıkardı?

Çocuklarına sık sık makul olmayan cezalar uygulayan ebeveynlere, çocuğun yaptığı hatayı onlarla konuşmakla ilgili önerilerde bulunduğumuzda, bazıları bunu “Psikolog, çocuğu şımartıp yaptıklarını görmezden gelmemi öneriyor” şeklinde kafasında özetliyor olabilir. Ya da çocuğu üzerinde hiçbir kontrolü olmayan bir ebeveyn, bir öneri karşısında, “Psikolog çocuğu katı bir biçimde cezalandırmamı öneriyor” şeklinde durumu algılayabilir. Her iki çıkarım da, uçlarda yer almıyor mu? Oysa ki psikolog bu iki çıkarımı da demek istememiştir.

Ebeveynlere verilen öneriler, bu uçlardaki davranışlardan tamamen farklı. Dikkat edilirse, çocuğa disiplin uygularken tamamen susmak ya da devamlı uyarıp ceza vermek kolaycılığa kaçmaktır. Bu davranışlar kesin çözüm üretmezler ama o anda anne babaların uygulayabilecekleri en kolay tutumdurlar. Belki de bir çözüm sunmamasına rağmen bu davranışların sık sık yapılma nedeni de budur. Bir de bazı ebeveynler çocuklarla etkin iletişim kurma yöntemlerini ve alternatif disiplin yöntemlerini bilmiyor olabilirler.

Çocuğa uygulanacak uygun disiplinin temelinde çocuğa saygı, onun da bir birey olduğunu kabullenme yatar. Oysa ki çocuğu şımartmak da, onu ezerek terbiye etmeye çalışmak da çocuğa saygı duymamaktan kaynaklanır. Şıımartan kişi anlık çözüm peşindedir. O an çocuğu susturmayı amaçlamaktadır. Yani amacı çocuğun davranışını değiştirip onu eğitmek değildir. Susması için yapılan şey geçici bir çözümdür (örneğin fazladan bir eşyayı sussun diye satın almak) ve kişi, çocuğun ağlama davranışını geleceğe de farklı ısrar yöntemleriyle taşıyacağının bilincinde değildir. Dolayısıyla çocuğun algılama gücünü ve geliştireceği stratejileri küçümsemektedir. Çocuğa sussun diye tokat atan bir ebeveyn de aslında çocuğunu eğitmiyor. Sadece susmasını istiyor. Çocuğun ne hissettiğini, onun sorun olarak algıladığı şeye çözüm üretmeyi düşünmüyor. Çünkü bu, emek gerektiren bir şey.

Terazinin topuzunu iyi ayarlamalı…

Psikolog Başak Ünver
www.cocukpsikologum.com